Spis treści:
- Bocian czarny nad Biebrzą. Dramatyczny spadek liczby par
- Dlaczego bocian czarny znika z Polski?
- Jak wygląda bocian czarny i gdzie można go spotkać?
Bocian czarny nad Biebrzą. Dramatyczny spadek liczby par
Biebrzański Park Narodowy od lat uznawany jest za jedną z najważniejszych ostoi bociana czarnego (Ciconia nigra) w Polsce. Jeszcze w latach 90. na terenach związanych z doliną Biebrzy notowano ponad 20 par lęgowych. Dziś sytuacja wygląda znacznie gorzej. Według danych cytowanych przez ornitologów w granicach samego parku pozostało zaledwie kilka aktywnych par.
Monitoring prowadzony w ostatnich latach pokazuje, że problemem nie jest wyłącznie liczebność ptaków, ale przede wszystkim dramatycznie niski sukces lęgowy. W 2024 roku na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego odnaleziono trzy pary bocianów czarnych. Tylko dwie przystąpiły do lęgów, a żaden młody nie przetrwał do końca sezonu. W 2025 roku sytuacja była jeszcze gorsza. Wszystkie monitorowane lęgi zakończyły się niepowodzeniem już na etapie wysiadywania jaj.
To szczególnie niepokojące, ponieważ bocian czarny jest gatunkiem długowiecznym i rozmnaża się wolniej niż wiele innych ptaków. Każdy stracony sezon oznacza realny problem dla przyszłości lokalnej populacji.
Dlaczego bocian czarny znika z Polski?
Największym zagrożeniem dla bociana czarnego okazuje się dziś brak wody. Gatunek ten żeruje głównie na płytkich rozlewiskach, starorzeczach i podmokłych terenach leśnych. Susze oraz coraz niższy poziom wód gruntowych sprawiają, że ptaki mają coraz większy problem ze zdobyciem pożywienia dla młodych.
Problem szczególnie mocno widoczny jest właśnie nad Biebrzą. Choć ostatnia zima była śnieżna, eksperci podkreślają, że tegoroczne rozlewiska są wyraźnie mniejsze niż średnia wieloletnia. Oznacza to mniej naturalnych żerowisk dla wielu gatunków ptaków wodno-błotnych, w tym bociana czarnego.
Do tego dochodzi rosnąca presja drapieżników oraz czynnik ludzki. W Polsce jedynym drapieżnikiem zdolnym zaatakować bociana czarnego jest orzeł bielik. Jeśli bielik założy gniazdo w bliskiej okolicy, bocian czarny może porzucić swoje gniazdo wraz z całym lęgiem. Tak samo zachowuje się w sytuacji, gdy jest niepokojony przez człowieka. Gdy bocian czarny opuści gniazdo nawet na chwilę, bo zostanie spłoszony przez ludzi, może zakończyć się to tragicznie. Te krótkie momenty chętnie wykorzystują m.in. kruki i kuny, które wykradają jaja lub pisklęta. Jeśli bocian zostanie kilkukrotnie przestraszony, to na stałe opuści swoje gniazdo.
Jak wygląda bocian czarny i gdzie można go spotkać?
Bocian czarny znacząco różni się od znanego wszystkim bociana białego. Jest bardziej płochliwy, unika ludzi i prowadzi skryty tryb życia. Najczęściej zamieszkuje stare lasy w pobliżu bagien, rzek i mokradeł. Gniazda buduje wysoko na drzewach, często w trudno dostępnych miejscach. Tutaj pojawia się jednak kolejny problem. Lasy w Polsce są dość młode i wiele drzew nie nadaje się na gniazdo dla bociana czarnego. Zbyt młode drzewa nie są wystarczająco wytrzymałe. W efekcie gałęzie często się łamią pod ciężarem gniazd, szczególnie w czasie nieco silniejszych wiatrów.
Bocian czarny osiąga około metra długości. Jego ciało pokrywa ciemne, niemal czarne upierzenie z charakterystycznym metalicznym połyskiem. Kontrastują z nim biały brzuch oraz czerwone nogi i dziób. W locie wygląda niezwykle dostojnie, ale spotkanie go w naturze wcale nie jest łatwe. Bocian czarny unika otwartych przestrzeni i rzadko pojawia się w pobliżu ludzkich osiedli.
Źródła: hub.pl, oko.press, bocian.org.pl
