Metalowe kosze przeciw drapieżnikom. Skuteczny sposób na ochronę czajek

Czajka (Vanellus vanellus) to ptak silnie związany z otwartymi terenami. Na swoje siedlisko najczęściej wybiera łąki, pastwiska i pola uprawne znajdujące się blisko rzek. Problem w tym, że taki krajobraz drastycznie się zmienił w ostatnich dekadach. Intensyfikacja rolnictwa, osuszanie terenów podmokłych i stosowanie środków chemicznych ogranicza dostęp do siedlisk i pokarmu.

Dodatkowym zagrożeniem dla czajek są drapieżniki i zmechanizowane rolnictwo. Czajki składają jaja bezpośrednio na ziemi, przez co ich lęgi nieustannie są zagrożone. Gniazda i znajdujące się w nich jaja często są niszczone zarówno przez współczesne maszyny rolnicze, jak i drapieżniki. Liczebność czajek w Polsce każdego roku znacząco maleje. W skali Europy zmniejszenie populacji tych ptaków sięga nawet kilkudziesięciu procent w ostatnich dekadach.

W gminie Kramsk nad Wartą zastosowano proste, a jednocześnie zaskakująco skuteczne rozwiązanie oparte na dokładnej obserwacji zachowań ptaków. Czajki biegają po polach, a do swoich gniazd wchodzą na nogach, zamiast wlatywać, jak robi to większość ptaków. Z tego powodu na łąkach pojawiły się metalowe kosze ochronne, które przykrywają gniazda. Ich konstrukcja została stworzona w taki sposób, by czajki mogły spokojnie przejść między prętami. Natomiast odstęp między prętami sprawia, że do środka nie przedostanie się żaden lis ani ptak drapieżny.

Metalowe kosze przeciw drapieżnikom są też barierą fizyczną, która chroni gniazda przed przypadkowym zniszczeniem przez człowieka, takim jak np. zdeptanie.

Pierwsze obserwacje z regionu Warty są obiecujące. Ptaki stosunkowo szybko akceptują nowe elementy w swoim otoczeniu. Zdarza się, że zajmują zabezpieczone gniazdo już w ciągu kilku godzin od instalacji kosza. W praktyce oznacza to, że nietypowe rozwiązanie nie zaburza ich naturalnych zachowań lęgowych. W niektórych przypadkach udało się doprowadzić do skutecznego wyprowadzenia młodych, co wcześniej było utrudnione przez presję drapieżników i działalność człowieka.

Nie jest to jednak metoda idealna. Kosze z daleka rzucają się w oczy, co może przyciągnąć uwagę zarówno ludzi, jak i drapieżników. Tak więc z jednej strony zapewniają schronienie, a z drugiej strony mogą wskazywać lokalizację gniazda i zwiększać zainteresowanie nim. Dodatkowo ograniczają możliwość szybkiej ucieczki dorosłego ptaka. Aktualnie jednak, według pierwszych obserwacji, ich bilans pozostaje dodatni i daje nadzieję na poprawę sytuacji czajek w Polsce.

Projekt w gminie Kramsk pokazuje, jak ważna jest lokalna inicjatywa. Pierwsze kosze powstały dzięki pomysłowości i zaangażowaniu mieszkańca gminy, który jest pasjonatem ornitologii. Z czasem do jego działań dołączył samorząd, finansując kolejne konstrukcje. W ochronie czajek nad Wartą uczestniczą także wolontariusze Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków (OTOP) zajmujący się wyszukiwaniem gniazd i ich zabezpieczaniem.

To znakomity przykład praktycznej ochrony przyrody, która nie ogranicza się do teorii. Tego typu inicjatywy pokazują, że najważniejsze jest działanie. Nawet proste rozwiązania, jeśli są dobrze przemyślane, mogą realnie pomóc przyrodzie i zagrożonym gatunkom zwierząt.

Oczywiście metalowe kosze antydrapieżnicze nie są odpowiedzią na wszystkie zagrożenia, z którymi zmagają się czajki. Nie powstrzymają zmian klimatycznych, intensyfikacji rolnictwa ani zmian krajobrazu. Są jednak wystarczające, by zwiększyć sukces lęgowy czajek w konkretnych lokalizacjach.

Źródła: hub.pl, lm.pl