Nocne niebo pełne magii. Poznaj fenomen obłoków srebrzystych

Obłoki srebrzyste potocznie są nazywane świecącymi chmurami, a w literaturze naukowej określane są jako chmury mezosferyczne lub noctilucent clouds (NLC). Należą one do najwyżej występujących chmur na Ziemi. Tworzą się w mezosferze na wysokości ok. 75-85 km nad powierzchnią planety. Dla porównania, chmury, które obserwujemy na co dzień, sięgają wysokości od kilkuset metrów nad powierzchnią Ziemi do 7 kilometrów.

Srebrzyste obłoki powstają z drobnych kryształków lodu osadzających się na mikroskopijnych cząstkach pyłu, między innymi pochodzenia kosmicznego. Naukowcy wciąż badają dokładne mechanizmy ich tworzenia. Obłoki srebrzyste mają charakterystyczny srebrzystoniebieski kolor i delikatną, falującą strukturę. Często przypominają cienkie smugi lub świetliste fale rozciągające się nisko nad północnym horyzontem.

Sezon na obłoki srebrzyste w Polsce rozpoczyna się w połowie maja i trwa do końca sierpnia. Najlepsze warunki do obserwacji przypadają jednak na czerwiec i lipiec, gdy mezosfera osiąga najniższe temperatury.

Największe szanse na zobaczenie zjawiska pojawiają się późnym wieczorem oraz nad ranem, kiedy Słońce znajduje się od 6 do 16 stopni poniżej horyzontu. W praktyce zwykle oznacza to godziny między 22:00 a 1:00 w nocy oraz krótko przed świtem.

Obłoki srebrzyste są ważnym obiektem badań atmosfery. Naukowcy analizują ich częstotliwość i jasność między innymi w kontekście zmian klimatycznych oraz procesów zachodzących w górnych warstwach atmosfery. Część badań sugeruje, że w ostatnich dekadach obłoki srebrzyste mogą pojawiać się częściej. Ma to związek ze zmianami temperatur w mezosferze i ilością pary wodnej docierającej do bardzo wysokich warstw atmosfery.

Obłoki srebrzyste są znacznie jaśniejsze od zwykłych chmur widocznych w nocy. Nawet po zachodzie słońca pozostają wyraźnie widoczne, ponieważ nadal oświetlają je promienie słoneczne docierające do wysokich warstw atmosfery. Najczęściej mają srebrzysty, błękitny lub lekko perłowy odcień. Ich struktura przypomina cienkie fale, włókna albo delikatną siatkę rozciągającą się nad horyzontem. W przeciwieństwie do zwykłych chmur nie przesuwają się szybko i mogą przez kilka minut trwać nieruchomo na niebie.

W Polsce bywają widoczne nawet z południowych regionów kraju, ponieważ tworzą się bardzo wysoko nad powierzchnią Ziemi. Zdarza się więc, że mieszkańcy Małopolski obserwują obłoki powstające setki kilometrów dalej nad północną częścią Polski lub nad Bałtykiem.

Do obserwacji obłoków srebrzystych nie potrzeba teleskopu ani specjalistycznego sprzętu. Wystarczy ciemniejsze niebo i dobry widok na północny horyzont. Dodatkowo najlepiej wybierać tereny oddalone od źródeł sztucznego świata. Chcąc zrobić zdjęcia tych wyjątkowych chmur, warto sięgnąć po smartfona lub aparat z dłuższym czasem naświetlania. Obłoki srebrzyste są stosunkowo jasne, dzięki czemu na zdjęciach często wychodzą lepiej niż inne nocne zjawiska atmosferyczne.

Źródła: hub.pl, esero.kopernik.org