Spis treści:
- Jaka jest historia pałacu Łosiów w Narolu?
- Pałac w Narolu - architektura i ogród w stylu francuskim
- Ciekawostki o pałacu w Narolu - "Pan Pana z toni salwował, Pan Panu pomnik fundował"
Jaka jest historia pałacu Łosiów w Narolu?
Wyjątkowy pałac w Narolu powstał w latach 1772-1781 na polecenie Feliksa Antoniego Łosia herbu Dąbrowa, który był związany z obozem królewskim Stanisława Augusta Poniatowskiego, ale także należał do obozu reform i konfederacji Sejmu Czteroletniego, jak również był wojewodą pomorskim, a potem przyjął urząd wielkiego kuchmistrza dworu wiedeńskiego. Nic więc dziwnego, że tak wpływowy polityk i szlachcic postanowił zbudować imponującą rezydencję, która będzie podkreślała jego urząd, ale też gloryfikowała ród Łosiów. Wiele osób uważa, że pałac w Narolu to kwintesencja stylu stanisławowskiego, ale architekt Giovanni Columbani, stworzył projekt rezydencji typu palladiańskiego. Co wyróżnia pałac Łosiów w Narolu?
Budynek był nie tylko siedzibą rodową, ale też znajdowała się w nim w szkoła dramatyczno-muzyczna oraz teatr, co sprawiało, że gościła tutaj uzdolniona artystycznie młodzież. "Złoty wiek" pałacu w Narolu zakończył się w 1863 roku, kiedy wnętrza oraz wyposażenie zostały zniszczone przez ogień, a w kolejnych latach go splądrowano. Ostatnia właścicielka rezydencji, Jadwiga Korytowska, wyjechała ze swojego majątku w 1939 roku, przez co symbol dumy i megalomanii popadał w ruinę, aż do lat 90. XX wieku. Obecnie pałac Łosiów w Narolu należy do fundacji "Pro Akademia Narolense".
Pałac w Narolu - architektura i ogród w stylu francuskim
Architektura pałacu w Narolu oparta była na barokowym założeniu w typie entre cour et jardin, którego najlepszym przykładem jest m.in. pałac wersalski, a w Polsce pałac w Rogalinie. Cały zespół pałacowo-parkowy umieszczono na wzgórzu na północny wschód od Narola, a jego główny punkt stanowi dwukondygnacyjny gmach, z charakterystycznym trójbocznym ryzalitem, który jest połączony arkadami z dwoma oficynami, tworząc mur kurtynowy. Warto dodać, że pałac w Narolu wzniesiono na rzucie podkowy, co nie tylko było związane ze stylem architektonicznym, ale również odnosiło się do herbu Łosiów, Dąbrowa, w którym znajduje się właśnie podkowa. Warto dodać, że szczególne wrażenie wywołuje długa aleja dojazdowa, która została obsadzona po obu stronach lipami. Wnętrza perły Roztocza były nie miej spektakularne niż gmach, a mieściła się w nich biblioteka, kolekcja numizmatów i orderów, porcelana, srebra, tkaniny, rzeźby, malarstwo włoskie i holenderskie oraz portrety rodzinny Łosiów.
Rezydencja magnatów wyróżniała się także parkiem w stylu włoskim, zaprojektowanym przez Norberta Hammerschmidta, który składał się z trzech tarasów na trzech poziomach. Kolejno znajdowały się w nim lipy i kasztanowce, starodrzewy oraz aleja lipowa i dwie polany. W parku znajdowały się również posągi bóstw greckich oraz kolumny z pamiątkowymi inskrypcjami dla zmarłych z rodziny Łosiów. Czy to oznacza, że w XVIII wieku park wypełniały tylko lipy i graby? Miejsce to miało liczne rabaty różane oraz kwiatów sezonowych, ale także plamy, które znajdowały się w oranżerii. Miłośnicy historii podkreślają, że pałac w Narolu jest niezwykły, ponieważ jego park nie został przekomponowany w okresie mody na ogrody krajobrazowe.
Ciekawostki o pałacu w Narolu - "Pan Pana z toni salwował, Pan Panu pomnik fundował"
Niepozorna oraz niewielka kaplica dworska pw. Serca Jezusowego była wotum ufundowanym przez hrabiego Feliksa Antoniego Łosia, który ocalał podczas wiosennej przeprawy na Tanwi. Jednak swoje szczęście zawdzięczał on woźnicy, który wyciągnął go z porywistych nurtów rzeki. Na początku Feliks Antonii Łoś kazał wychłostać chłopa, ale potem podarował mu nie tylko wolność, ale także 30 krów i folwark. W miejscu tego niebezpiecznego zdarzenia również zbudowano pomnik.
Źródło: hub.pl, ogrody.podkarpackie.travel, odkrywajroztocze.pl, zabytek.pl.
