Hoacyn to żywa skamieniałość z Ameryki Południowej. Ten ptak naprawdę istnieje

Hoacyn (Opisthocomus hoazin), określany też jako hoatzin lub kośnik czubaty, jest średniej wielkości ptakiem występującym w północnej części Ameryki Południowej, głównie w dorzeczach Amazonki i Orinoko. Zamieszkuje wilgotne lasy nadrzeczne, bagna oraz zarośla porastające brzegi rzek. Jest jedynym przedstawicielem swojej rodziny i rzędu, co czyni go ewolucyjną osobliwością wśród ptaków.

Długość ciała hoacyna wynosi zwykle ok. 60-70 cm. Ma masywną sylwetkę, długi ogon zakończony rdzawym kolorem i stosunkowo małą głowę. Charakterystyczny jest czub z luźnych włosowatych piór oraz odkryta niebieskawa skóra wokół czerwonych oczu. Pióra na szyi są czarne z żółtymi kreskami, spód ciała ma barwę rdzawą, a upierzenie na grzbiecie i skrzydłach jest ciemne.

To nietypowe ptaki związane są ze środowisko wodno-leśnym. Najczęściej spotykane są w gęstej roślinności nad brzegami wolno płynących rzek, rozlewisk i bagien. Hoacyny rzadko oddalają się od wody, ponieważ to właśnie przy niej znajdują pożywienie i bezpieczne miejsca lęgowe. Ich obecność ogranicza się głównie do tropikalnych obszarów Ameryki Południowej, gdzie klimat jest stabilnie wilgotny przez cały rok.

Najbardziej zaskakującą cechą hoacyna jest jego sposób odżywiania. To jedyny znany ptak, którego podstawą diety są liście. Stanowią one nawet 80% jego jadłospisu, uzupełnianego przez kwiaty i owoce. Problem w tym, że liście są trudne do strawienia.

Hoacyn rozwiązał to w nietypowy sposób, ponieważ posiada powiększone wole stanowiące 25% masy ciała, gdzie zachodzi fermentacja bakteryjna. Skutkiem ubocznym jest wydzielanie intensywnego zapachu piżma, przez co w języku angielskim hoacyn określany jest jako "stinkbird" czyli po prostu "śmierdzący ptak". Ciekawostką jest, że wole rozrosły się kosztem rozwoju mięśni piersiowych.

Budowa ciała hoacyna odbiega od typowej ptasiej postaci. Jego skrzydła i mięśnie piersiowe są dość słabe, co sprawia, że nie należy do najlepszych lotników. Zamiast długich przelotów wykonuje krótkie i niezgrabne przeloty między drzewami, maksymalnie do ok. 350 metrów.

Jednak największe zdziwienie powodują młode osobniki. Pisklęta mają pazury na skrzydłach. Dzięki nim mogą z łatwością wspinać się na drzewa i wracać do gniazda po ewentualnym wypadnięciu z niego. To cecha uznawana za relikt ewolucyjny, przypominający bardzo wczesne formy ptaków. Pazury wraz z wiekiem zaczynają stopniowo zanikać, a u dorosłych osobników już nie występują.

Hoacyny prowadzą spokojny, mało aktywny tryb życia. Większość dnia spędzają na żerowaniu i trawieniu pokarmu. Poruszają się powoli po gałęziach, a najaktywniejsze są rano i wieczorem. W razie zagrożenia potrafią zanurzyć się w wodzie i przepłynąć w bezpieczniejsze miejsce, co u ptaków jest nietypową strategią przetrwania. Szczególnie dobrymi pływakami są pisklęta.

Ten niezwykły gatunek stanowi zagadkę dla naukowców zajmujących się systematyką ptaków. Jego cechy są bardzo nietypowe i przez lata nie było pewne, do jakiej grupy powinien być zaliczany. Badania genetyczne wskazują, że hoacyny miliony lat temu oddzieliły się od innych linii ptaków, przez co zachowały unikalne cechy, które nie występują u żadnego innego współczesnego gatunku. Z tego powodu hoacyny często są określane jako żywa skamieniałość, stanowiąc przykład starej i odrębnej linii ewolucyjnej.

Źródła: hub.pl, medianauka.pl, animalia.bio