Inwazyjne zwierzę jest już niemal w całej Polsce. Ekspansja postępuje

Gatunek wizon amerykański (Neovison vison) pochodzi z Ameryki Północnej. Do Polski został sprowadzony głównie ze względu na cenne futro. Uciekające z ferm futrzarskich zwierzęta spontanicznie zajmowały kolejne tereny, szybko rozprzestrzeniając się na terenie kraju i stały się zagrożeniem dla rodzimych gatunków.

Pierwsze obserwacje dzikich norek w Polsce pojawiły się pod koniec lat 50. XX wieku. Początkowo były sporadyczne, ale od lat 80. ekspansja tego gatunku drapieżnego ssaka znacząco przyspieszyła. Wizony zaczęły kolonizować kolejne regiony. Najpierw pojawiły się w północno-wschodniej i zachodniej części Polski, a następnie zaczęły przemieszczać się na obszary centralne. Obecnie występowanie norki amerykańskiej notowane jest na terenie całej Polski.

Ciekawostką jest, że Muzeum i Instytut Zoologi Polskiej Akademii Nauk określił norkę jako wizona amerykańskiego, aby zaznaczyć jego odrębność gatunkową od norki europejskiej, z którą nie może się krzyżować.

Charakterystyczna jest wielkość norki amerykańskiej. Ten gatunek drapieżnego ssaka ma wydłużone ciało z krótkimi łapami i ogonem. Ma małą głowę, a palce łap łączy błona ułatwiająca pływanie. Jego ciało pokryte jest miękkim, nieprzepuszczającym wody futrem. Ten drapieżnik może mieć do 43 cm długości (i ogon od 13 do 23 cm), a jego masa sięga 1,3 kg.

Wizon potrafi szybko poruszać się na lądzie, ale też jest sprawnym pływakiem zdolnym do nurkowania na znaczną głębokość. Dodatkowo jest odważny i nie ma oporów przed zaatakowaniem zwierząt silniejszych i większych od siebie.

To niezwykle elastyczny gatunek. Siedlisko norki amerykańskiej zazwyczaj znajduje się w pobliżu jezior, rzek, bagien, a nawet większych miast. Żywi się m.in. rybami, małymi ssakami (np. zającami), płazami i skorupiakami. Stanowi też duże zagrożenie dla ptaków wodnych. Norki amerykańskie należą do znakomitych pływaków i chętnie żywią się ptactwem oraz jajami znalezionymi w gniazdach. Jak więc widać, dieta norki amerykańskiej jest bardzo zróżnicowana, przez co te małe drapieżniki zawsze znajdą dla siebie pożywienie.

Jest to obcy gatunek inwazyjny, a jego konkurencja z rodzimymi drapieżnikami prowadzi do ich stopniowego wyparcia. Natomiast populacja norki amerykańskiej systematycznie rośnie. Jej obecność może doprowadzić do zaburzenia lokalnych ekosystemów. Stanowi zagrożenie dla wielu rodzimych gatunków zwierząt.

Monitoring norki amerykańskiej prowadzony przez przyrodników pokazuje, że chociaż największy rozmach kolonizacji już minął, to rozwój gatunku wciąż trwa. Jego zasięg będzie się powiększał, tak samo, jak jej negatywny wpływ na polską faunę.

Obecność tego gatunku drapieżnego ssaka przyczyniła się do zaniku populacji rodzimej norki europejskiej. Norka europejska została w Polsce uznana za wymarłą. Wizon amerykański, jako silniejszy i agresywniejszy gatunek skutecznie wyparł swojego kuzyna z zajmowanych siedlisk. Znakomita umiejętność przystosowania się do warunków środowiskowych sprawiła, że wizon amerykański w Polsce stał się jednym z dominujących drapieżników w środowisku wodnym i bagiennym.

Wizon amerykański stanowi zagrożenie dla rodzimych gatunków nie tylko przez ekspansje i szybki rozwój populacji. Istotnym problemem są również choroby przenoszone przez norki. Ten niepozorny gatunek drapieżnego ssaka może być nosicielem różnych bakterii, pasożytów i wirusów. Choroby te mogą przenosić się na inne zwierzęta, a w skrajnych przypadkach nawet na człowieka.

Populacja norki amerykańskiej w Polsce utrzymuje się na wysokim poziomie mimo prób ograniczenia jej wpływu na środowisko. Kluczowym czynnikiem jest tu skuteczny rozród norki amerykańskiej. Samice mogą mieć nawet kilka miotów w sezonie, co sprawia, że wzrost liczebności tego gatunku drapieżnego ssaka bardzo szybko postępuje. Istotna jest też wielkość terytoriów norki amerykańskiej. Chociaż są one stosunkowo nieduże, to koncentrują dużą ilość osobników na atrakcyjnych terenach, co zwiększa presję na lokalne ekosystemy i stanowi zagrożenie dla ptaków wodnych oraz rodzimych gatunków drapieżnych ssaków.

Długość życia norki to zwykle ok. 3 lat, choć w sprzyjających warunkach ten drapieżnik może dożyć nawet 7 lat. Oznacza to siedliska wolne od drapieżników, takich jak lisy i wilki, a także stały dostęp do pożywienia. Długość życia norki jest też często ograniczona przez przenoszone przez nią choroby i pasożyty. Natomiast w hodowli norki na fermach futrzarskich mogą dożyć nawet do 10 lat.

Źródła: gov.pl, national-geographic.pl, planeta.pl, ibs.bialowieza.pl