Jak wygląda nurogęś? Charakterystyka, występowanie i zachowania drapieżnika

Nurogęś (Mergus merganser) to jeden z największych przedstawicieli kaczkowatych w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Zamieszkuje głównie chłodniejsze strefy klimatyczne. W Polsce nie jest licznym gatunkiem ptaka lęgowego, choć jej populacja zwiększa się z każdym rokiem. Co ciekawe, jeszcze kilkadziesiąt lat temu zasięg występowania nurogęsi był ograniczony i skupiał się do okolic Pomorza, Mazur i północnej części Wielkopolski. Obecnie te fascynujące ptaki wodne można spotkać w niemal całym kraju.

Nurogęsi preferują czyste i dobrze natlenione wody. Szczególnie istotne są dla nich rzeki o spokojnym nurcie i jeziora otoczone lasami. Na swoje terytorium wybierają miejsca obfite w ryby, ponieważ jest to podstawa ich diety. Stanowiska lęgowe nurogęsi w Polsce można znaleźć m.in. nad Sanem i Tanwią oraz w zlewniach Wisły i Odry. Obecnie szacuje się, że w naszym kraju przebywa ok. 1000 par, a liczba ta stopniowo rośnie, co częściowo jest zasługą czynnej ochrony przyrody.

Ciekawostką jest, że zachowania nurogęsi i ich preferencje powoli ulegają zmianom, co również pomaga w poszerzeniu obszaru występowania. Do niedawna gniazdowały głównie na wyspach i w pobliżu zbiorników wodnych otoczonych starodrzewem. Obecnie nurogęsi coraz częściej gniazdują w miastach i dość łatwo je zaobserwować. Jest to szczególnie wyraźne np. podczas jazdy Wisłostradą przez Warszawę, gdzie na tablicach informacyjnych często wyświetlane są ostrzeżenia przed nurogęsiami obecnymi w pobliżu ulicy.

Nurogęś wyróżnia się smukłą sylwetką i wydłużonym ciałem. Dorasta do ok. 60-70 cm długości, a rozpiętość jej skrzydeł sięga niemal metra. Najbardziej charakterystycznym elementem jest długi, wąski dziób, który podobnie jak u kormoranów, wieńczy haczyk. Na krawędziach dzioba znajdują się drobne, ząbkowane struktury ułatwiające chwytanie śliskich ryb.

U nurogęsi wyraźnie widoczny jest dymorfizm płciowy. W okresie godowym samce mają białe ciało, a jedynie wierzch jest czarny. Wyróżnia się także czarna głowa z wyraźnymi przebłyskami w barwie zielonej i niebieskiej. Co ciekawe, po zakończeniu okresu godowego, samce stają się podobne do samic, które mają szare upierzenie i rudobrązową głowę z charakterystycznym czubem. Bardziej stonowane kolory pozwalają skuteczniej ukrywać się przed drapieżnikami.

Nurogęś jest wyspecjalizowanym drapieżnikiem wodnym. Jej dieta opiera się głównie na rybach, choć czasem jest uzupełniania o skorupiaki, owady i płazy. Ta oryginalna kaczka potrafi zanurzyć się na znaczną głębokość i przez dłuższy czas pozostawać pod wodą. W przeciwieństwie do wielu gatunków kaczek nurogęś aktywnie ściga swoją zdobycz.

Zdarzają się przypadki, kiedy nurogęsi działają zespołowo. Tworzą wtedy półkoliste formacje i wspólnie naganiają ryby w płytsze miejsca, co znacząco zwiększa skuteczność łowów. To wyraźnie pokazuje, że nurogęsi są nie tylko znakomitymi pływakami, ale też mają silnie rozwinięte zachowania behawioralne.

Kaczki najczęściej budują gniazda na ziemi. Nurogęsi opracowały jednak inną strategię. Gniazda zakładają w dziuplach drzew, często nawet kilka metrów nad ziemią. W okresie lęgowym samica nurogęsi składa od 8 do 12 jaj i wysiaduje je przez około miesiąc. Samce nie uczestniczą w wychowie pisklaków, ale przez okres wysiadywania jaj zwykle pozostają w okolicy gniazda. Już 2 dni po wykluciu się, młode opuszczają dziuplę, skacząc z wysokości na ziemię. Chociaż brzmi to niebezpiecznie, to w rzeczywistości nie stanowi zagrożenia. Pisklęta są bardzo lekkie i pokryte grubą warstwą miękkiego puchu, która skutecznie chroni je przed upadkiem.

Gdy już bezpiecznie wylądują na ziemi, podążają za mamą w stronę wody, gdzie zaczynają naukę samodzielnego zdobywania pokarmu. Obserwując nurogęsi, można zauważyć młode podróżujące na grzbiecie samicy. W ten sposób ich pióra pokrywają się impregnatem chroniącym przed wodą, który samodzielnie będą mogły produkować dopiero w późniejszym czasie. Ciekawostką jest również, że samice często podkradają młode innych nurogęsi, co jest nietypowym sposobem zapewnienia bezpieczeństwa własnemu potomstwu. W przypadku ataku drapieżnika istnieje większa szansa, że złapie on obce pisklęta.

Źródła: hub.pl, otop.org.pl