Spis treści:
- Przysłowia i "zimni ogrodnicy" - skąd się wzięli?
- Kiedy jest "zimna Zośka"?
- Przysłowia na "zimnych ogrodników" i "zimną Zośkę"
Przysłowia i "zimni ogrodnicy" - skąd się wzięli?
Obserwacja przyrody bardzo często sprawiała, że nasi przodkowie potrafili ze sporym wyprzedzeniem poznać pogodę na kolejne dni, a nawet miesiące. Co więcej, ich prognozy opierały się także na kalendarzu, a w zasadzie na przypadające święta lub wspomnienia świętych Kościoła Katolickiego. Oznacza to, że sławni "zimni ogrodnicy" przypadają od 12 do 14 maja, kiedy wypada kolejno wspomnienie: św. Pankracego, św. Serwacego oraz św. Bonifacego, którzy wcale nie są patronami ogrodników lub rolników.
Z drugiej strony nie bez powodu właśnie w tych dniach przytaczane są przysłowia jak m.in. "Pankracy, Serwacy i Bonifacy chłodem się znaczą i zwykle płaczą!" lub "Pankracy, Serwacy, Bonifacy: źli na ogród chłopacy", ponieważ, zazwyczaj w połowie maja bardzo często powracają przymrozki, które mogą wywołać szkody w ogrodach i gospodarstwach. Wiele osób czeka więc na odejście "zimnych ogrodników", aby rozpocząć sezon wegetacyjny i uniknąć strat.
Kiedy jest "zimna Zośka"?
Oprócz trzech "zimnych ogrodników", 15 maja przypada także "zimna Zośka", czyli dzień wspomnienia św. Zofii. Dlaczego według przysłowia przynosi ona chłodne dni? Nie przez przypadek mówiono, że "Za świętą Zofiją pola w kłos wybiją".
Dane z ostatnich 100 lat zebrane przez Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego potwierdzają prawdopodobieństwo załamania pogody między 10 a 17 maja. Dzieje się tak, kiedy wyż baryczny zostaje zastąpiony przez niż niosący polarne powietrze, czyli stanowi podmuch zimy nad całą środkową i wschodnią Europą. Co więcej, badania prowadzone przez naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, podają, że w 2024 roku odnotowano najniższe temperatury od 7 do 13 maja, a w 2023 roku przypadły one od 7 do 9 maja oraz na 18 i 19 maja. Czy można uznać, że przekazywane prognozy z pokolenia na pokolenie są trafne i potwierdza je nauka? Jak widać "zimni ogrodnicy" oraz "zimna Zośka" są niezwykle znanym w Polsce zjawiskiem umownym.
Przysłowia na "zimnych ogrodników" i "zimną Zośkę"
Skoro w najbliższych dniach mają zgodnie z wierzeniem ludowym czekać na nas przymrozki, to warto poznać kilka ciekawych przysłów, jakie powtarzali nasi przodkowie:
- "Pankracy, Serwacy i Bonifacy dla drzew wielcy niedobracy"
- "Pankracy, Serwacy i Bonifacy to wielcy dziwacy, a każdy zimnem raczy"
- "Jak się rozsierdzi Serwacy, to wszystko zmrozi i przeinaczy"
- "Przed Pankracym nie ma lata, po Bonifacym mróz ulata"
- "Jasny dzień Pankracego przyczynia wina dobrego"
- "Święta Zofija kłosy rozwija"
- "Gdy w Zofię zboże do pasa, na zimę chleb i okrasa"
- "Na świętą Zofiję deszcz po polach bije"
Poza nimi należy pamiętać o tym, aby zaczekać z wysadzaniem roślin do gruntu do 16 maja, co jest zalecane przez wielu ogrodników. Natomiast inny przesąd wskazuje, że ochłodzenie przypadające na 15 maja, gwarantuje brak przymrozków aż do października, co również warto mieć na uwadze.
Źródło: hub.pl, ekologia.pl, wodnesprawy.pl, modr.pl.
