Nie zbieraj tego grzyba. Kara nawet 5 tys. złotych

Borowik królewski znany też jako masłoborowik królewski (Butyriboletus regius), to jeden z najpiękniejszych i najsmaczniejszych grzybów występujących w polskich lasach. Wyróżnia go różowoczerwony kolor kapelusza o średnicy 8-20 cm oraz intensywnie żółte rurki pod spodem, które z wiekiem ciemnieją. Istotną cechą jest też trzon borowika królewskiego, mający żółtą barwę i osiągający wysokość 5-12 cm.

Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny, więc naprawdę ciężko pomylić go z innymi grzybami występującymi w polskich lasach. Czasem jednak pojawiają się wątpliwości. Szczególnie w zestawieniu z takimi grzybami jak krasnoborowik ceglastopory (Neoboletus erythropus), masłoborowik blednący (Butyriboletus fechtneri), masłoborowik górski (Butyriboletus subappendiculatus) czy masłoborowik żółtobrązowy (Butyriboletus appendiculatus). Mimo to, znając charakterystykę masłoborowika królewskiego, każdy powinien być w stanie go rozpoznać.

Jeśli natrafisz na ten gatunek w lesie, to możesz mieć pewność, że masz do czynienia z prawdziwym leśnym skarbem.

Borowik królewski jest coraz rzadziej spotykanym grzybem. Nie tylko w Polsce, ale na terenie całej Europy. Wynika to przede wszystkim z niszczenia naturalnych siedlisk. Występowanie borowika królewskiego obejmuje głównie lasy liściaste. Największe szanse na jego znalezienie są na glebach bogatych w wapń, a także w okolicach buków i dębów w południowych rejonach Polski, szczególnie na pogórzach i w wyższych partiach lasów, choć nie jest to regułą.

Rozmieszczenie borowika królewskiego poza granicami Polski skupia się przeważnie na obszarze śródziemnomorskim, na półwyspie Bałkańskim, a także w Chinach, Korei Południowej i Japonii oraz na pacyficznym wybrzeżu Ameryki Północnej.

Intensywna gospodarka leśna, wycinka drzew i zanieczyszczenie środowiska sprawiają, że stanowiska borowika królewskiego szybko zanikają. Właśnie dlatego od 2004 roku jest to grzyb chroniony w Polsce. Rozporządzenie z 2014 podtrzymało jego status na liście grzybów zagrożonych. Dlatego, chociaż jest to grzyb jadalny, to obowiązuje zakaz zbiorów borowika królewskiego.

Za zbieranie, uszkadzanie lub zrywanie borowików królewskich grozi dotkliwa kara. Ponieważ obejmuje je ochrona gatunkowa grzybów, trzeba liczyć się z mandatem sięgającym nawet 5 tysięcy złotych. Warto o tym pamiętać, bo tłumaczenie się pomyłką nie zadziała. Gatunek masłoborowik królewski jest wyjątkowo charakterystyczny i łatwo go rozpoznać. Dobrym pomysłem jest zabieranie ze sobą atlasu grzybów na grzybobranie, co pomoże w uniknięciu pomyłek.

Borowik królewski jest grzybem mikoryzowym i wyrasta przeważnie w odległości do 5 metrów od pnia drzewa, z którym żyje w mikoryzie. Oznacza to, że grzybnia dostarcza roślinie wodę i składniki mineralne, a w zamian otrzymuje związki organiczne produkowane w procesie fotosyntezy. Owocniki mogą wyrastać pojedynczo, a także w grupach do 5 sztuk. W Polsce znalezienie masłoborowika królewskiego jest możliwe w lecie i wczesną jesienią.

Choć borowik królewski znany jest głównie ze swojego wyglądu i walorów smakowych, jego cykl życiowy jest równie interesujący. Kluczową rolę odgrywają tu zarodniki borowika królewskiego, które powstają w warstwie rurek pod kapeluszem. To właśnie one odpowiadają za rozprzestrzenianie się gatunku. Po uwolnieniu trafiają do gleby, gdzie w sprzyjających warunkach zaczyna rozwijać się grzybnia.

Warto wiedzieć, że grzybnia to niewidoczna na powierzchni sieć strzępek, która może rozciągać się na zaskakująco dużej powierzchni. To ona stanowi właściwy organizm grzyba, podczas gdy owocnik jest jedynie jego czasową formą. W przypadku takich gatunków jak masłoborowik królewski, grzybnia wchodzi w ścisłą współpracę z korzeniami drzew, tworząc mikoryzę. Jest to kolejny powód, dla którego powinno się unikać zbiorów borowika królewskiego.

Borowik królewski to jeden z wielu przykładów grzybów chronionych w Polsce. Jednak ich lista jest znacznie dłuższa i obejmuje różne gatunki grzybów jadalnych, niejadalnych i trujących. Ich ochrona wynika przede wszystkim z rzadkiego występowania i zagrożeń środowiskowych.

Dla osób wybierających się na grzybobranie kluczowe jest rozpoznanie grzybów jadalnych oraz gatunków grzybów chronionych. W tym celu warto korzystać z rzetelnych źródeł wiedzy. Dobrze opracowany atlas grzybów, czy to w wersji papierowej, czy elektronicznej, zawiera zdjęcia i opisy oraz informacje o ochronie gatunkowej.

Oznacza to, że nawet jeśli odnajdziesz stanowisko borowika królewskiego, powinieneś zostawić go w spokoju. Zrywanie borowików królewskich, podobnie jak niszczenie innych chronionych gatunków, prowadzi do dalszego zanikania populacji. Świadomy grzybiarz to taki, który nie tylko zbiera, ale też chroni i rozumie, że las to coś więcej niż źródło sezonowych zbiorów.

Źródła: hub.pl, przyrodniczo.pl, magazyn.salamandra.org, ekologia.pl