Neogotycka rezydencja i zabytkowy park. Kameralne miejsce w Małopolsce

Niecałą 1 godzinę od Krakowa znajduje się prawdziwe wyjątkowe miejsce, które wyróżnia się architekturą, a przede wszystkim przyrodą oraz jest niezwykle kameralne. Pałac w Janowicach koło Tarnowa, w przysiółku Dolna Wieś to tak naprawdę neogotycki dworek ziemiański wniesiony w XIX wieku, na miejscu wcześniejszego drewnianego dworu, o czym świadczą m.in. pozostałości kaplicy datowanej na 1863 rok. Warto pamiętać, że Janowice już w XIV wieku były posiadłością szlachecką, ale także wsią samorządową, która otrzymała lokację w 1347 roku przez króla Kazimierza Wielkiego. Jednak to właśnie Stadniccy, których dobra ziemskie obejmowały okolice Janowic, Zakliczyna i Wojnicza, zlecili budowę pałacu w stylu klasycystycznym, natomiast nieco później budynek przebudowano w stylu angielskiego neogotyku, który tak bardzo lubił Jan Stadnicki. W tym samym czasie powstał także park w stylu angielskim o powierzchni blisko 11 ha, który dzisiaj skrywa prawdziwe zabytkowe okazy nawet dwustuletnich dębów. Jak wygląda pałac w Janowicach?

Murowany pałac wzniesiono na rzucie kwadratu, jako budowlę kilkukondygnacyjną z pięciokondygnacyjną zabudową oraz charakterystyczną wieżą zwieńczoną krenelażem. Fasada pałacu w Janowicach ozdobiona jest filarowym portykiem, streczynami, kwiatonami oraz herbem szlacheckim "Nałęcz", a styl neogotycki podkreślają ostrołukowe okna. Co więcej, od strony północnej wejście do wieży ozdabia kamienny portal, natomiast przy głównym wejściu znajdują się dwa kamienne lwy, a pod tarasem można podziwiać sklepienie beczkowe. Pałac posiada dwuspadowy dach ozdobiony w narożach kominami oraz wieżyczkami. Jednak najstarszą częścią tego budynku są XVIII-wieczne piwnice, ale także spichlerz od strony północno-wschodniej, jak również ruiny kaplicy z 1863 roku. Jakie wydarzenia zapisały się w murach pałacu w Janowicach?

Budynek ucierpiał w wyniku Rabacji Galicyjskiej, ale także zmienił właściciela na Aleksandra Kobylańskiego oraz stał się miejscem wychowania legionisty Błażeja Wójcickiego. Co ciekawe, pałac też znalazł się na trasie przemarszu brygady Józefa Piłsudskiego w 1914 roku, podczas kierunku na Łowczówek. W latach 20. i 30. XX wieku pałac w Janowicach był miejscem wyrobu mebli z wikliny, ale też słynął z sadu jabłoniowego i szkółki drzewek. Po 1945 roku budynek popadł w ruinę aż do 1976 roku, kiedy stał się własnością Politechniki Krakowskiej. Właśnie wtedy pałac przeszedł renowację pod kierunkiem profesora Alfreda Majewskiego, za co zyskał III nagrodę w konkursie "na najlepszą adaptację obiektu zabytkowego". Od 2014 roku właścicielem pałacu jest Stowarzyszenie Autorów "Związku Autorów i Kompozytorów Scenicznych".

Znajdujące się na terenie parku drzewa liczą około 250 lat, a poza tym historyczny układ alejek i ścieżek nie zmienił się do dziś. Niestety mimo tak zabytkowych drzewostanów, nie są one uznane za pomnik przyrody. Wśród imponujących drzewostanów można wymienić m.in. dęby szypułkowe, lipy, klony, jesiony i graby oraz krzewy: głóg, jaśmin i leszczynę. Poza nimi na terenie parku znajdują się także rabaty, krzewy ozdobne, gazony z kwiatami, ale też róże ogrodowe, krzewy bzu lilaka, cyprysy, cyprysiki i żywotniki. Co ciekawe, w najniższej części parku znajduje się "Suchy staw", który jest pozostałością po stawie i dwóch wyspach, ale skrywa m.in. powój, chmiel zwyczajny, tojeść rozesłana, wyżpin jagodowy, nawłoć kanadyjska, jeżyna pospolita, sit rozpierzchły, pokrzywa zwyczajna, wiązówka błotna, bluszczyk kurdybanek, żywokost lekarski.

Ciekawą atrakcją tego miejsca jest ścieżka historyczna, licząca około 2 km długości, która zaczyna się od kwadratowej baszty i prowadzi przez aleję lipową, zagajnik z widokiem na panoramę Dunajca oraz towarzystwem wiewiórek pospolitych, szpaków, pszczół miodnych, a nawet świetlika świętojańskiego. Co ciekawe, z parku w Janowicach można dostrzec także najwyższe wzgórze tej części Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego, czyli Wał znajdujący się na wysokości 526 m n.p.m..

Źródło: hub.pl, plesna.pl, parki.org.pl, visitmalopolska.pl.