Wygląda niewinnie, ale to nieustraszony drapieżnik. Nie boi się nawet ludzi

To niewielki ssak, który należy do tej samej rodziny, co borsuki, wydry i kuny. Ratel miodożerny zamieszkuje Afrykę i w części Azji, chociaż jego populacja różni się w zależności od regionu. Miodożer to zwierzę wielkości domowego kota (ok. 25-30 cm wysokości i 60-77 cm długości ciała bez ogona), ale cięższe od niego. Samce mogą ważyć nawet do 16 kg.

Miodożer przypomina skunksa, ale ma dłuższe i masywniejsze nogi. Dawniej był nazywany pszczoło-jamnikiem. Uwielbia miód, dlatego plądruje ule w jego poszukiwaniu. Gatunek ratel miodożerny ma grubą skórę (ok. 8 mm), co w pewnym stopniu chroni go przed pogryzieniami, ukąszeniami lub ukłuciami. Jest to dla niego szczególnie istotne, gdy napotyka pszczoły zabójcy, czyli wyjątkowo agresywne afrykańskie pszczoły miodne. W zdobywaniu przysmaku pomagają mu długie pazury, którymi może wybierać miód.

Wygląd ratela miodożernego (Mellivora capensis) nie wskazuje, że to jedno z najgroźniejszych zwierząt świata. Choć preferuje życie na wysokościach, to poradzi sobie w każdych warunkach. Pomaga mu w tym budowa ciała. Miodożer ma kontrastowe umaszczenie i silne przednie łapy zakończone pazurami. Jego szczęki są w stanie uszkodzić nawet skorupę żółwia. Nietypową cechą są gruczoły wydzielające odstraszający zapach. Miodożer ma grubą skórę, która skutecznie chroni go przed użądleniami i ukąszeniami.

Dieta miodożera skupia się głównie na mięsie. Żywi się m.in. jaszczurkami, ptakami, żabami, choć w jego menu zdarzają się też węże lub żółwie. Staje do walki ze znacznie większymi drapieżnikami, np. hienami, krokodylami, a nawet z lwami. Nie dziwi więc to, że uznaje się miodożera jako nieustraszone zwierzę. Natomiast największym przysmakiem miodożera pozostaje miód, na co wskazuje nazwa zwierzęcia.

Na wolności żyje do 10 lat. Jednak jeśli w niewoli ratel miodożerny ma dostęp do pożywienia i wody, a przy tym nie jest narażony na niebezpieczeństwo, może przeżyć nawet ponad 20 lat.

Drapieżniki te skutecznie redukują populację gryzoni i owadów, choć bywają niebezpieczne dla ludzi. Jeżeli zostaną przestraszone, mogą zaatakować. Problemem jest tutaj nie tylko ich siła, ale też fakt, że te zwierzęta często przenoszą wściekliznę.

Odpowiadają też za straty ekonomiczne, które najmocniej odczuwają pszczelarze. Niszczą ule, zapuszczają się na pola uprawne i atakują zwierzęta gospodarskie. Rolnicy i pszczelarze nie pozostają im dłużni. Zdarza się, że zakładają pułapki i stosują trucizny, aby pozbyć się niechcianych gości.

Gatunek ratel miodożerny od lat budzi fascynację biologów i podróżników. Jego reputacja wykracza daleko poza Afrykę. To właśnie ten gatunek trafił do Księgi Rekordów Guinnessa jako najodważniejsze zwierzę. Nie chodzi tu jednak o agresję, lecz o niezwykłą determinację i brak lęków wobec znacznie większych drapieżników Afryki. Mellivora capensis potrafi odpędzić zwierzęta, z którymi większość ssaków nie byłaby w stanie wygrać.

Nagrania z afrykańskich sawann pokazują, że miodożer jako nieustraszone zwierzę potrafi prowokować nawet lwa uznawanego za największego drapieżnika Afryki. W świecie dzikiej przyrody odwaga często decyduje o przetrwaniu, a ratel miodożerny wykorzystuje ją równie skutecznie jak pazury i zęby.

Naukowa nazwa ratela, czyli Mellivora capensis, pochodzi z łaciny i oznacza "pożeracza miodu". To określenie dobrze oddaje charakter zwierzęcia, ponieważ największym przysmakiem miodożera pozostaje właśnie miód oraz larwy pszczół. Nie oznacza to jednak, że miodożer ogranicza się do jednego rodzaju pożywienia. To oportunistyczny drapieżnik, który dostosowuje się do warunków i potrafi przetrwać nawet tam, gdzie inne zwierzęta miałyby ogromne problemy ze zdobyciem pokarmu.

Jedną z najbardziej zaskakujących ciekawostek jest to, że miodożery współpracują z miodowodami. Badacze od dawna obserwują sytuacje, w których ptak prowadzi drapieżnika do dzikich uli ukrytych w dziuplach drzew lub szczelinach skał.

Miodowód sam nie potrafi dostać się do ula, ale miodożer ma odpowiednio silne łapy. W dodatku gruba skóra miodożera chroni go przed użądleniami. Po rozbiciu ula ssak zjada miód i larwy, a ptak korzysta z resztek pozostawionych po uczcie. To jeden z najbardziej znanych przykładów współpracy między dzikimi zwierzętami w Afryce.

Wokół ratela miodożernego narosło wiele mitów. Jednym z najpopularniejszych jest przekonanie, że miodożer jest całkowicie odporny na jad węży. Prawda okazuje się bardziej złożona. Badania sugerują, że Mellivora capensis wykazuje częściową odporność na niektóre toksyny, co pozwala mu polować na jadowite gatunki z większą skutecznością niż inne ssaki.

Zdarza się, że po ukąszeniu miodożer pada na ziemię i przez pewien czas się nie rusza. Po kilku godzinach wraca jednak do aktywności i kontynuuje polowanie. Tego typu zachowania przyczyniły się do powstania legend o jego niezwykłej wytrzymałości. Nie oznacza to jednak, że jest całkowicie niewrażliwy na jad. Silne toksyny nadal mogą poważnie mu zaszkodzić.

Dieta miodożera należy do najbardziej zróżnicowanych wśród niewielkich drapieżników Afryki. Oprócz gadów i ptaków zwierzę poluje także na skorpiony oraz owady, a swój jadłospis uzupełnia miodem. Dzięki ogromnej odporności na ból i wyjątkowej wytrzymałości ratel miodożerny uchodzi dziś za jedno z najbardziej niezwykłych zwierząt świata.

Samicy miodożera zdarza się samotnie wychowywać młode w trudnych warunkach sawanny. Młode już od pierwszych miesięcy uczą się agresywnej obrony i zdobywania pożywienia. To właśnie dlatego nawet niewielki miodożer potrafi przetrwać w środowisku zamieszkiwanym przez największe ssaki Afryki, słonie, oraz liczne drapieżniki uznawane za najgroźniejsze zwierzęta świata.

Źródła: portalpszczelarski.pl, animaldiversity.org, ekologia.pl