Spis treści:
- "Pieśń o Rolandzie" w przekładzie polskiego naukowca
- Średniowieczna pieśń - lektura szkolna
"Pieśń o Rolandzie" w przekładzie polskiego naukowca
Jeden z najstarszych francuskich eposów rycerskich pochodzi prawdopodobnie w końca XI stulecia. "Pieśń o Rolandzie" jest zaliczana do chansons de geste, czyli pieśni o bohaterskich czynach. Była recytowana przez wędrownych śpiewaków.
Do czasów współczesnych zachowało się około stu takich dzieł. Utwór był niezwykle popularny w średniowieczu, o czym przypominają liczne witraże czy miniatury w kronikach. O rozpowszechnianiu się dzieła opowiedział we wstępie do przekładu prozą Tadeusz Boy-Żeleński:
Niebawem poemat o Rolandzie rozpoczął swoją wędrówkę po całej Europie. W połowie XII wieku ksiądz Conrad przełożył go na niemiecki. W XIII wieku powstaje poemat o Rolandzie w Anglii; w XIII i XIV wieku przeróbki w Holandii, Skandynawii, Islandii. Przeszczepiony w XV wieku do Danii, zyskuje ogromne powodzenie, Roland staje się popularną postacią ludową. Zarazem jako obrońca krzyża staje się wszędzie rodzajem świętego popularyzowanego przez kler na odpustach.
Dla współczesnych czytelników może być trudny w odbiorze, mimo że nie jest to długi utwór (ok. 4 tys. wersów). Wielu z nich nadal korzysta z przekładu Boya-Żeleńskiego z lat 30. XX wieku.
Od niedawna istnieje też inne tłumaczenie. Dr hab. Jacek Kowalski, prof. UAM - historyk sztuki, tłumacz, wykonawca i propagatorem dawnej poezji francuskiej - przygotował je w wersji poetyckiej, którą da się zaśpiewać, co udowodnił nagrywając fragment utworu. W rozmowie z PAP naukowiec podkreślił, że Boy-Żeleński pracował na tłumaczeniu ze współczesnej francuszczyzny, a on powrócił do oryginału starofrancuskiego.
Starałem się opracować przekład, który przemówi do współczesnego czytelnika, ale nie uciekam od archaizmów. Tego typu teksty muszą być zawieszone pomiędzy współczesnością a staropolszczyzną.
Realizacja tego przedsięwzięcia była marzeniem badacza, ale jak sam przyznaje praca ta trwała dość długo, bo prawie dwa lata.
Średniowieczna pieśń - lektura szkolna
"Pieśń o Rolandzie" to szkolna lektura. Klasyka europejskiej literatury opowiada o losach hrabiego Rolanda, który brał udział w wyprawie Karola Wielkiego przeciw Saracenom. Poległ w bitwie w wąwozie Roncevaux w 778 roku.
Postać uosabiała średniowieczny ideał rycerza, który oddaje życie w obronie "słodkiej Francji" oraz wiary chrześcijańskiej. Ten temat pojawia się w pytaniach jawnych na maturę.
Źródła: naukawpolsce.pl, encyklopedia.pwn.pl, wolnelektury.pl
