Często niewidoczne i ignorowane. Poznaj gatunki zimowych grzybów

Zimowy las tylko pozornie wydaje się pozbawiony życia. W rzeczywistości tętni ukrytą aktywnością — a grzyby odgrywają w nim jedną z najważniejszych ról.

Zimowy las kojarzy się raczej z uśpioną naturą niż z aktywnym wzrostem organizmów. Tymczasem wystarczy krótka odwilż, by na martwych pniach, kłodach i gałęziach pojawiły się niezwykłe gatunki, często o fantazyjnych kształtach i galaretowatej strukturze. To one przypominają, że grzyby to nie tylko kapelusz i trzon, ale ogromna różnorodność form, które potrafią radzić sobie nawet w najchłodniejszej porze roku. Większość gatunków zimowych to organizmy wyspecjalizowane w rozkładaniu martwego drewna. To sprawia, że ich obecność jest kluczowa dla obiegu materii w ekosystemie. W wielu lasach gospodarczych, gdzie usuwa się większość martwych drzew, są trudne do znalezienia — częściej pojawiają się w parkach narodowych i rezerwatach.

Choć zimowe grzyby najczęściej kojarzą się z miękkimi, galaretowatymi owocnikami, w chłodnych miesiącach można spotkać również kilka gatunków kapeluszowych — w pełni jadalnych i cenionych.

Najbardziej znaną jadalną przedstawicielką tej grupy jest zimówka aksamitnotrzonowa (Flammulina velutipes). Jej pomarańczowożółte kapelusze można znaleźć na martwych pniach wierzb i topól, a niekiedy także na osłabionych żywych drzewach. Charakterystyczny, ciemny, aksamitny trzon pomaga odróżnić ją od trujących sobowtórów. To właśnie ten gatunek stanowi dziką, europejską formę popularnych w kuchni azjatyckiej grzybów enoki.

Drugim jadalnym zimowym grzybem jest ucho bzowe (Hirneola auricula-judae), bliski krewny grzybów mun. Wyrasta głównie na martwych gałęziach czarnego bzu, ale można go spotkać również na innych drzewach liściastych. Jego galaretowate, brązowe owocniki, wyglądem przypominające uszy, są odporne na mrozy i szybko "ożywają" w czasie odwilży.

Zimą spotkać można także żagiew zimową (Polyporus brumalis) i delikatną grzybówkę dzwoneczkowatą (Mycena tintinnabulum) — choć nie należą one do klasycznych przysmaków, są ciekawymi przykładami gatunków aktywnych poza sezonem.

Zobacz także: Ten grzyb często trafia do koszyków. Mało kto wie, że może być skażony

Największą różnorodność zimowych grzybów stanowią organizmy o miękkiej, śluzowatej lub galaretowatej budowie. Ta struktura pozwala im przetrwać mróz: w czasie chłodu kurczą się i wysychają, a gdy tylko warunki się poprawiają, błyskawicznie chłoną wodę i powracają do dawnej formy. Podczas zimowego spaceru możemy spotkać:

Kisielnice (rodzaj Exidia)

Do najczęściej spotykanych należą kisielnica trzoneczkowata, kędzierzawa oraz karmelowata. Rosną na martwych gałęziach dębów, osik czy sosen. Najrzadsza z nich — kisielnica dwubarwna — jest w Polsce uznawana za gatunek wymierający.

Trzęsaki (rodzaj Tremella)

Szczególnie łatwo dostrzec trzęsaka pomarańczowożółtego, którego jaskrawe owocniki wyróżniają się na tle zimowego krajobrazu. Jego kuzyn, trzęsak mózgowaty, bytuje głównie na drewnie sosnowym i pasożytuje na skórniku krwawiącym — innym grzybie nadrzewnym.

Łzawniki (rodzaj Dacrymyces)

Te drobne, pomarańczowe kępki grzybów tworzą na pniach "dywany" przypominające mikroskopijne rośliny. Najpospolitszy, łzawnik rozciekliwy, łatwo kurczy się w czasie mrozu — a po odwilży natychmiast wraca do życia.

Skórniki i wrośniaki

Choć obecne przez cały rok, zimą czują się szczególnie dobrze. Wrośniak różnobarwny tworzy efektowne, koncentryczne wzory, które zimą nabierają wyrazistości.

Boczniaczek pomarańczowożółty

Rzadki, intensywnie zabarwiony gatunek rosnący na drewnie drzew iglastych. Występuje od jesieni aż do wiosny i posiada status gatunku narażonego na wyginięcie.

Źródło: wigry.org.pl