Jak rozpoznać prawdziwka? Niektóre odmiany borowików są trujące

Borowiki znane również jako prawdziwki to ulubieńcy grzybiarzy — poza walorami smakowymi, są także źródłem wielu cennych wartości odżywczych. Podczas grzybobrania należy jednak uważać, ponieważ nie każdy spotkany na naszej drodze borowik jest jadalny.

Borowiki nie zawsze były znane. Zaczęto je klasyfikować dopiero w 1939 roku — to wtedy właśnie wprowadzono ich oficjalną nazwę. Wcześniej nazywano je po prostu grzybami albo hubami. Wprowadzenie klasyfikacji pozwoliło nie tylko na łatwiejsze rozpoznawanie gatunku, ale również rozróżniło część grzybów, które dawniej uznawano za borowiki do innych rodzajów botanicznych.

Borowiki rosną głównie w klimacie umiarkowanym i umiarkowanie ciepły na półkuli północnej. Można je spotkać przede wszystkim w Europie, ale zdarza się, że pojawiają się we wschodniej części Stanów Zjednoczonych, w Kanadzie, w krajach Ameryki Środkowej, a nawet w południowej Afryce czy na Madagaskarze. Są to grzyby mikoryzowe, co oznacza, że żyją w symbiozie z drzewami. Z tego powodu można je spotkać pod drzewami liściastymi, świerkami, sosnami czy jodłami. W Polsce są to typowe grzyby letnie — lubią ciepło, przez co mogą pojawiać się od maja do października.

Zobacz także: Grzybiarze często go omijają. Jest niedoceniany, a ma swoje zalety

Przede wszystkim borowiki charakteryzują się sporymi rozmiarami — ich owocniki mogą osiągać nawet do 30 cm średnicy, przez co łatwo zauważymy je w runie leśnym. Typową cechą borowików jest masywny, maczugowaty trzon, który jest zgrubiały u podstawy i zawsze pozbawiony pierścienia, czym odróżnia się od wielu grzybów.

W polskich lasach do najczęściej spotykanych gatunków borowików należą:

• borowik szlachetny — ma biały, twardy i zbity miąższ, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu, jego kapelusz ma jasnobrązowy kolor,
• borowik sosnowy — jego kapelusz ma gładką, zamszową powierzchnię, która pod wpływem wilgoci staje się lepka, młode grzyby są białe, ale z czasem zmieniają barwę na ciemno-żółtą,
• borowik usiatkowany — to cynamonowo brązowy grzyb, którego trzon u podstawy jest biały, u młodych okazów kapelusz jest szary, a z czasem brązowieje, ma białawy, mięsisty miąższ.
• borowik ceglastopory — ma żółty miąższ, który jest łagodny w smaku, ale sinieje po nacięciu, jego trzon jest żółty i pokryty czerwonymi kosmkami.

Kapelusze borowików występują w bogatej palecie barw, od jasnych, kremowych odcieni, przez brązy, aż po ciemniejsze, czerwonawe czy oliwkowe tony. Kolor kapelusza i hymenoforu (rurek zamiast blaszek) ma kluczowe znaczenie przy rozpoznawaniu gatunków i odróżnianiu tych jadalnych od trujących.

Wśród trujących gatunków borowików najpopularniejszym jest borowik szatański, zwany potocznie szatanem. Jest to gatunek dość rzadki, a w Polsce objęty ścisłą ochroną. Może jednak budzić obawy wśród grzybiarzy. Do jego charakterystycznych cech zaliczamy masywny trzon o charakterystycznym czerwonym zabarwieniu z żółtym odcieniem pod kapeluszem. Jego miąższ z czasem przechodzi w kolor czerwony i oliwkowy. To zdradliwy grzyb, ponieważ po spróbowaniu ma łagodny smak i nie jest gorzki. Po spożyciu jednak może wywoływać ciężkie zatrucie żołądkowo-jelitowe.

Drugim trującym przedstawicielem tego rodzaju jest borowik purpurowy, również uważany za gatunek wymierający. Wyróżnia się jaśniejszym, żółtawobrązowym kapeluszem i purpurową siateczką na trzonie. Podobnie jak borowik szatański, po przekrojeniu szybko sinieje, a jego konsumpcja jest niebezpieczna dla zdrowia.

Na uwagę zasługuje też borowik żółtopory, który oficjalnie uznawany jest za niejadalny, a czasem klasyfikowany jako lekko trujący. Rozpoznać go można po szarawym kapeluszu, czerwonym trzonie i cytrynowożółtych rurkach. Spożycie tego gatunku wywołuje silne dolegliwości pokarmowe, nierzadko utrzymujące się nawet do tygodnia. Dodatkową wskazówką jest jego kwaśno-gorzki smak, który odróżnia go od jadalnych borowików.

Źródło: ekologia.pl, fit.poradnikzdrowie.pl