Ten drapieżnik walczy o przetrwanie. W Polsce jest pod ścisłą ochroną

Błotniak zbożowy (łac. Circus cyaneus) to duży pak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych. Choć jego nazwa sugeruje zamiłowanie do pól uprawnych, w rzeczywistości gniazda w zbożu zakłada wyjątkowo rzadko. Zazwyczaj buduje je na ziemi, ukryte w gęstej roślinności torfowisk lub bagnisk. Raz w roku, najczęściej w maju, samica składa do 6 jaj. Przez miesiąc wysiaduje je samotnie, będąc w tym czasie w pełni zależna od samca, który dostarcza jej pożywienie.

Błotniak zbożowy sylwetką przypomina jastrzębia, ale wyróżnia się długimi, stosunkowo szerokimi skrzydłami (rozpiętość od ok. 95 do 110 cm) i wydłużonym tułowiem (od ok. 43 do 52 cm). Charakterystyczną cechą obu płci jest śnieżnobiały kuper, doskonale widoczny podczas lotu, oraz szlara - specyficzny układ piór wokół oczu, przypominający "twarz" sowy. Samiec jest jasnopopielaty z białym spodem i czarnymi końcówkami skrzydeł. Jego dziób i nogi mają intensywnie żółty kolor. Samica jest większa od samca, ubarwiona brązowo z rdzawym, kreskowanym spodem.

Błotniak poluje w charakterystyczny sposób - wykonuje niski, powolny lot patrolowy nad polami i łąkami, po czym nagle spada na zaskoczoną ofiarę. Latem żywi się głównie małymi ptakami (skowronki, szpaki, świergotki). Zimą jego dietę stanowią przede wszystkim małe ssaki, ze szczególnym uwzględnieniem norników.

Błotniaki zbożowe zazwyczaj migrują na zimę i odlatują między lipcem a listopadem, główna fala przypada na październik. Niemniej niektóre osobniki decydują się przezimować w Polsce, zazwyczaj dotyczy to samców. Najczęściej wybierają doliny rzeczne na zachodzie kraju.

Sprawdź także: Bąk zwyczajny to ptasi mistrz kamuflażu. Gdzie go spotkać?

Błotniak zbożowy to jeden z najrzadszych ptaków lęgowych w naszym kraju. Choć globalnie gatunek ten radzi sobie całkiem dobrze, w Polsce musi walczyć o przetrwanie. W naszym kraju jest on objęty ścisłą ochroną gatunkową i wymaga ochrony czynnej. Na krajowej "Czerwonej liście ptaków" posiada status gatunku krytycznie zagrożonego.

Spore spadki liczebności odnotowywano już w ubiegłym wieku. Na początku lat 90. XX wieku populację szacowano na 20-25 par, głównie bytowały one w dolinach rzecznych Biebrzy, Narwi i Odry. Po 1999 roku, przez dwie dekady, nie udało się potwierdzić ani jednego pewnego lęgu, mimo obserwacji ptaków wykazujących takie zachowania. Dopiero w 2020 roku w województwie opolskim odnotowano pierwszy w XXI wieku udany lęg tego drapieżnika w Polsce.

Największym wrogiem tego gatunku jest osuszanie torfowisk i regulacja rzek, które niszczą miejsca, w których ptaki te czują się bezpiecznie (zakładają lęgi). Poza tym przyczynia się do tego utrata łąk, które są przekształcane na pola uprawne, co zmniejsza tereny łowieckie błotniaka zbożowego.

Nie bez znaczenia pozostaje także obniżenie poziomu wody, które sprawia, że lisy i inne drapieżniki zyskują łatwiejszy dostęp do gniazd budowanych bezpośrednio na ziemi. Dodatkowo problemem pozostaje nielegalny odstrzał tych ptaków drapieżnych.

Źródła: ornis-polonica.pl, niedary.pl