Spis treści:
- Co to jest kapituła warmińska?
- Mikołaj Kopernik i Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie
- Co zobaczyć na Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie?
Co to jest kapituła warmińska?
Czym była działająca od 1260 roku warmińska kapituła katedralna? Stanowiła kolegialne gremium doradców i współpracowników biskupa diecezjalnego, które pełniło funkcję zarządu diecezji w zakresie religii, ale również administracji i gospodarki. Pomimo, że historyczną siedzibą kapituły warmińskiej jest Frombork, to właśnie Olsztyn w latach 1346-1772 stał się reprezentacyjną rezydencją tej instytucji.
Początki gotyckiego zamku ceglanego sięgają XIV wieku, który postanowiono wybudować na cyplu nad Łyną, w celu obronnym, ale również wytwornym, który podkreślał znaczenie kapituły warmińskiej. Do XV wieku zamek w Olsztynie zyskał m.in. cylindryczną wieżę, mury obwodowe, piętrowe krużganki, ale też magazyn, browar, spiżarnię oraz folwark i młyn wodny. Poza tym zamek dzisiaj zaliczany jest do jednych z najcenniejszych założeń gotyku ceglanego, który łączy w sobie walory obronne, reprezentacyjne i mieszkalno-użytkowe. Dzięki wyjątkowej architekturze oraz historii w 2023 roku został on uznany rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej za Pomnik Historii, a obecnie mieści się w nim Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.
Mikołaj Kopernik i Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie
W latach 1516-1520 kanonikiem warmińskim był Mikołaj Kopernik, który znany jest z tego, że "wstrzymał słońce, ruszył Ziemię". Jednak mało kto wie, że zalicza się go do najwybitniejszych administratorów tego miejsca, ponieważ w 1520 roku dowodził obroną zamku przed Krzyżakami, a od 1466 roku najprawdopodobniej nadzorował przebudowę wnętrz rezydencji w Olsztynie. Warto dodać, że kopernikowska tablica astronomiczna do dziś zdobi ścianę krużganka skrzydła północnego, które kiedyś zamieszkiwał. Natomiast w zbiorach Biblioteki znajduje się inkunabuł medyczny astronoma. Czy to właśnie na Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie Mikołaj Kopernik dokonywał pierwszych obserwacji?
Jego dzieło "O obrotach sfer niebieskich" ("De revolutionibus orbium coelestium") wydano drukiem dopiero w 1543 roku, ale wiemy, że już w 1514 rozpoczął on spisywanie Księgi I tej heliocentrycznej teorii świata. Warto dodać, że oprócz Mikołaja Kopernika w XVI wieku zamek odwiedzili dwaj biskupi warmińscy, którzy byli także wielkimi pisarzami m.in. Jan Dantyszek oraz Marcin Kromer.
Co zobaczyć na Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie?
Zbiory nawiązujące do działalności Mikołaja Kopernika to nie wszystko, co czeka na odwiedzających. Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie może poszczycić się kolekcjami rzeźby gotyckiej, malarstwa religijnego i portretu holenderskiego ("Portret Holenderski XVII wiek z galerii rodu zu Dohna"). Poza nimi można zobaczyć tutaj wyroby konwisarskie i ludwisarskie, które stanowią przykład kultury warmińskiej, jak również ekspozycję archeologiczną oraz ekspozycję "Olsztyn filmowy", która prezentuje produkcje realizowane w tym mieście np. kultowy serial "Stawka Większa niż Życie". Nie mniej imponująca jest architektura Zamku Kapituły Warmińskiej, która wyróżnia się przede wszystkim unikatowymi sklepieniami kryształowymi, ale także sklepieniami krzyżowymi, czyli typowymi dla gotyckiego stylu.
Źródło: hub.pl, zabytek.pl, zamkipolskie.com, muzeum.olsztyn.pl, mazury.com.pl.
